Notatka informacyjna o Włoszech i współpracy gospodarczej z Polską

1.	Informacje ogólne
Powierzchnia : 	301’230 km2 		
Stolica :                      	Rzym -2,5 mln mieszkańców, aglomeracja 3,9 mln 	
Liczba regionów 	20	
Ludność : 	60,8 milionów	
Przyrost naturalny : 	0,4% 	
Głowa państwa-prezydent : 	Sergio Mattarella	od II 2015 	
Premier: 	Matteo RENZI	od II 2014	
Minister rozwoju gospodarczego	Federica GUIDI	od II 2014	
Minister gospodarki i finansów : 	Pier PADOAN	od II 2014	
Najbliższe wybory parlamentarne  : 	wiosna 2018 		
  Ambasador RP w Rzymie  (+ Malta)	Tomasz Orłowski	od 7.04.2015	
     Ambasador Włoch w Polsce	Alessandro De Pedys	od 30.07.2014	
Podstawowe wskaźniki makroekonomiczne (% zmiana w skali roku)

	2010	2011	2012	2013	2014*	2015**	2016**	
PKB (w mld euro)	1 605,7	1 638,9	1 628,0	1 618,9	1 613,0	1 620,0	1 631,0	
PKB na 1 mieszkańca (w tys. euro)	26 800	27 300	27 000	26 700	26 500	26 800	27 600	
PKB (dynamika w %)	1,8	0,6	-2,3	-1,9	-0,4	0,6	1,1	
Deficyt budżetowy w %PKB	-4,5	-3,5	-3,0	-2,8	-3,0	-2,7	-2,2	
Dług publiczny w %PKB	119,2	116,7	122,0	127,9	132,2	133,8	132,7	
Stopa bezrobocia (w %)	8,4	8,4	10,7	12,2	12,6	12,6	12,4	
Inflacja (w %)	1,6	2,9	3,3	1,3	0,2	0,5	2,0	
Eksport (w mld euro)	401,9	438,2	473,9	474,7	462,3	-	-	
Import (w mld euro)	415,3	446,3	457,2	436,1	425,4	-	-	
Źródło: Eurostat, European Economic Forecast, Autumn 2014 (* dane wstępne; ** prognoza)

Obroty handlowe Polska-Włochy w latach 2009-2015  (w mln Euro)
	2009	2010	2011	2012	2013	2014*	2014
2013	1 mies. 2015*	2015
2014	
Obroty	13 639,1	14 787,5	15 528,3	15 031,3	15 047,1	16 297,0	108	1 151,1	92	
Eksport	6 598,8	7 141,1	7 293,1	6 951,4	6 691,2	7 357,7	110	602,3	101	
Import	7 040,3	7 646,4	8 234,6	8 079,9	8 356,4	8 939,3	107	548,8	83	
Saldo	-441,5	-505,3	-940,9	-1 128,5	-1 665,1	-1 581,6	-	53,4	-	
Źródło: GUS,* dane wstępne 

2. Sytuacja gospodarcza 
W 2014r. sytuacja gospodarcza Włoch pozostawała wciąż bardzo trudna. Utrwalił się wizerunek Włoch jako kraju zmagającego się problemami gospodarczymi i finansowymi. Gospodarka Włoch pozostawała w recesji, notując na zakończenie 2014 roku spadek PKB 
o 0.3%. Włoskie PKB nie wzrosło od 14 kwartałów, a wspomniany wynik jest najsłabszy w całej Eurogrupie. Problemem włoskiej gospodarki jest również spadek wartości inwestycji przedsiębiorstw, które w roku 2014 zmniejszyły się o 2,5%. 
Zgodnie z prognozami recesja gospodarki Włoch ma zakończyć się w roku 2015, niemniej jednak oznaki wzrostu gospodarczego będą ograniczone do ok. 0,3 % PKB, natomiast 
w latach 2016-2019 osiągnie wartość ok. 1% rocznie. Zgodnie z danymi ISTAT (włoski narodowy urząd statystyczny), bezrobocie na koniec okresu sprawozdawczego osiągnęło wartość 13% w skali całego państwa, przy czym bez pracy pozostawało 12% mężczyzn i 14% kobiet. Geograficzna dystrybucja bezrobocia wskazuje, iż najwięcej miejsc pracy istnieje 
w północnych regionach RW (9% bezrobocia) natomiast w środkowych regionach (12% bezrobocia) i na południu RW (21% bezrobocia), problem braku zatrudnienia jest najbardziej znaczący. Istotny jest spadek bezrobocia z 17,2% w roku 2013 do 16,9 w roku 2014. Inflacja na koniec 2014 r. wyniosła 0,9%. Włoski dług publiczny należy do najwyższych w Europie 
i wzrósł w 2014r. do poziomu ok.133,7% PKB. Główną przyczyną złego stanu gospodarki włoskiej są problemy strukturalne: spadająca  konkurencyjność międzynarodowa, wysokie zadłużenie, niska ściągalność podatków, zbyt kosztowny system emerytalny, korupcja 
i niewydolność systemu sprawiedliwości Już przed kryzysem tempo wzrostu  gospodarczego Włoch  należało do najniższych w UE z uwagi na wysoki deficyt finansów publicznych oraz silne uzależnienie od drożejącego importu surowców energetycznych. Charakterystycznym elementem gospodarki włoskiej jest duża liczba pośredników w  dystrybucji towarów, co prowadzi do zawyżenia cen wewnętrznych i spadku konkurencyjności Włoch na rynku światowym. Istotną rolę w gospodarce kraju odgrywają tradycyjne branże przemysłowe sektora firm małych i średnich, których produkcja przenosi się do Azji oraz eksport towarów o niskiej wartości dodanej, ale wysokich cenach. Oba elementy powodują, że są one łatwiej zastępowalne przez tańsze wyroby z importu. Udział Włoch w handlu światowym obniżył się do 3,2%. Tym nie mniej Włochy zajmują nadal wysokie 9-te miejsce jako eksporter światowy, a w przypadku importu znajdują się na 12-tej pozycji. 

3. Polityka gospodarcza 
Nadrzędnym celem bieżącej polityki gospodarczej Włoch jest uzdrowienie finansów publicznych i przywrócenie wzrostu gospodarczego, przy jednoczesnej poprawie wizerunku kraju w oczach zagranicznych inwestorów. Rząd premiera M. Renziego, posiadający duże poparcie społeczne (jego macierzysta Partia Demokratyczna dysponuje poparciem 29% wyborców wg. sondażu preferencji wyborczych, opublikowanym 30 marca 2015 r.) 
i dysponujący wystarczającym zapleczem parlamentarnym wdraża niezbędne dla odbudowania zaufania do włoskiej gospodarki reformy. Przepisy reformujące włoską gospodarkę zostały zawarte głównie w dwóch ustawach: Sblocca Italia (Odblokować Włochy, legge 11 novembre 2014, n.164) oraz Jobs Act (ustawy dot. rynku pracy 10 dicembre 2014, n. 183). 
Dekret Sblocca Italia, wyodrębnia budżet w wysokości 43 mld euro na działania inwestycyjne, infrastrukturalne, eksportowe oraz przyciąganie inwestycji zagranicznych. Działania te mają doprowadzić do zwiększenia wydajności energetycznej budynków, cyfryzacji administracji publicznej, poprawy w dostępie do szerokopasmowego Internetu, uproszczenia procedur administracyjnych oraz do internacjonalizacji włoskich MŚP. Rząd RW planuje przeznaczyć kwotę 270 mln euro na lata 2015-2017. Działania finansowane z tych środków ukierunkowane będą na wzrost eksportu i przyciąganie inwestycji zagranicznych. Jednocześnie jedną 
z przyczyn wzrostu bezrobocia oraz ekspansji zjawiska tzw. umów śmieciowych we Włoszech w ostatnich latach było skostniałe prawo pracy, które zapewniało całkowita ochronę i wszelkie gwarancje socjalne pracownikom zatrudnionym na podstawie umów na czas nieokreślony uniemożliwiając w praktyce ich zwolnienie (art. 18 włoskiego kodeksu pracy).  W związku 
z powyższym, priorytetem rządu w 2014 r. była reforma prawa pracy (tzw. ustawa Jobs act) ukierunkowana na uczynienie prawa pracy bardziej elastycznym i zgodnym z wymogami rynkowymi. W wyniku prowadzonych działań i konsultacji od 1 marca 2015 r. istnieje możliwość zatrudnienia na czas nieokreślony w formie tzw. „rosnącej ochrony pracownika”.  Zgodnie z nowymi przepisami łatwiej jest zwolnić pracownika, którego ochrona wzrasta 
w miarę upływu czasu zatrudnienia. Ponadto rozszerzono prawa kobiet bez stałej umowy 
o pracę, które teraz również będą mogły korzystać z przywilejów wynikających z urlopu macierzyńskiego i wprowadzono bodźce finansowe dla firm oferujących zatrudnienie 
w oparciu o umowy na czas nieokreślony. Zwiększono także limit wiekowy dziecka upoważniający rodziców do skorzystania z urlopu wychowawczego (z 8 do 12 lat). 
W przyszłości planuje się utworzenie Krajowej Agencji ds. Zatrudnienia.
Poprawa jakości życia jak również zwiększenie wiarygodności kraju w oczach rodzimych 
i zagranicznych przedsiębiorców, zdobycie zaufania rynków finansowych, osiągnięcie równowagi budżetowej oraz zmniejszenie poziomu zadłużenia stanowiły podstawowe elementy polityki rządu Matteo Renziego w 2014 r. Jak wynika z prowadzonych obserwacji okazały się one skuteczne, gdyż przyczyniły się do poprawy wiarygodności kraju (w marcu 2015 r. spread między dochodowością dziesięcioletnich obligacji Włoch 
i Niemiec osiągnął rekordowo niski poziom 87 pb.). Analitycy wskazują również na wzmocnienie włoskiej gospodarki na skutek polityki Europejskiego Banku Centralnego, który zgodnie z przyjętym planem w najbliższym okresie przystąpi do skupywania obligacji rządowych krajów należących do strefy euro zwiększając tym samym płynność kapitałową rynków oraz na spodziewany spadek cen paliw.

4. Stanowisko Włoch w sprawach europejskich
Na forum unijnym Włochy poparły jak najszybszą ratyfikację Paktu Fiskalnego i utworzenie Europejskiego Mechanizmu Stabilizacyjnego (ratyfikacja nastąpiła we włoskim Parlamencie 
w lipcu br.) oraz zorientowanie wysiłków UE na politykę pobudzania wzrostu gospodarczego, przemysłu oraz zachowania miejsc pracy w Europie. W sferze energii Włochy popierają projekt utworzenia Europejskiej Unii Energetycznej, konkurencyjny wobec Nabucco projekt Gazpromu South Stream, którym paliwo z Rosji i Azji Środkowej, omijając Ukrainę, przez Morze Czarne i Bałkany ma popłynąć do Europy, dopuściły także Gazprom do bezpośredniej dystrybucji we Włoszech. Priorytetowe znaczenie ma dla Włoch zachowanie w budżecie unijnym wysokich wydatków  na rzecz polityki spójności, tworzenie wspólnej polityki energetycznej UE oraz projekty partnerstwa śródziemnomorskiego. Werbalnemu angażowaniu się na rzecz wspólnej polityki energetycznej towarzyszy jednak stała rozbudowa dwustronnej współpracy z państwami eksportującymi ropę i gaz, w tym Rosją, Algierią, Libią i Egiptem. Włochy są trzecim co do wielkości konsumentem gazu ziemnego w Europie (90 mld m3) 
i znaczącym importerem energii elektrycznej, stąd ich zainteresowanie uregulowaniem współpracy transgranicznej Unii w tym zakresie z krajami tranzytowymi (Szwajcaria, Turcja). Włochy popierają utrzymanie bezpośredniego wsparcia finansowego dla rolników, jako rekompensaty za wypełnianie przez nich wielofunkcyjnej roli, ale w rosnącym stopniu 
z budżetów narodowych. Zajmują bardzo krytyczne stanowisko wobec rabatu brytyjskiego, jak również wobec wszelkich innych mechanizmów korekcyjno-kompensacyjnych, których beneficjentem są pojedyncze państwa unijne. Zdecydowanie uważają, że środki w ramach polityki spójności powinny być kierowane także do „starych” krajów UE. W trakcie negocjacji pakietu klimatyczno-energetycznego zajmowały stanowisko zbliżone do pozycji polskich. Od 
1 lipca do 31 grudnia 2014 roku Włochy sprawowały prezydencję w Radzie Unii Europejskiej. Do priorytetów gospodarczych włoskiej Prezydencji należały działania na rzecz dalszego pobudzania wzrostu gospodarczego oraz tworzenia nowych miejsc pracy. Szczególne miejsce zajmuje także polityka przemysłowa, która powinna znaleźć się w głównym nurcie zarządzania pracami UE na rzecz reindustrializacji Europy. Włoska minister spraw zagranicznych Federica Mogherini została następczynią Catherine Ashton na stanowisku Wysokiego Przedstawiciela UE ds. zagranicznych i polityki bezpieczeństwa.

5. Ramy prawno-traktatowe współpracy gospodarczej
Podstawowe znaczenie posiadają uregulowania Traktatu Akcesyjnego Polski do UE. Szereg kwestii związanych ze współpracą gospodarczą regulują bilateralne umowy międzyrządowe:
•	Umowa w sprawie unikania podwójnego opodatkowania w zakresie podatków od dochodu    i zapobiegania uchylaniu się od opodatkowania z 1985 r. 
•	Umowa w sprawie popierania i ochrony inwestycji z 1989 r. 
•	Memorandum o współpracy na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw z 1999r.
W kwietniu 2009r. odbył się w Warszawie I Polsko-Włoski Szczyt Międzyrządowy z udziałem Premierów, w trakcie którego Wicepremier W. Pawlak i Minister Rozwoju Gospodarczego RW C. Scajola podpisali deklaracje o współpracy ministerstw gospodarki w energetyce 
i przemyśle. W maju 2012r. odbył się II Polsko-Włoski Szczyt Międzyrządowy w Rzymie 
z udziałem Premierów. W czerwcu 2012r. miała miejsce wizyta Prezydenta Włoch G. Napolitano w Polsce i polsko-włoskie Forum Gospodarcze z udziałem obu Prezydentów. W grudniu 2013r. odbyły się III Polsko-Włoskie Konsultacje Międzyrządowe w Warszawie. W dniach 29-31.10.2014r. miała miejsce wizyta państwowa Prezydenta RP B. Komorowskiego we Włoszech. W ramach wizyty odbyło się w Rzymie Seminarium nt. polsko-włoskiej współpracy gospodarczej.
6. Wymiana handlowa z Polską 
Włochy są aktualnie drugim partnerem handlowym Polski pod względem wielkości obrotów towarowych z krajami UE (4-tym w skali świata), z ok. 5% udziałem w obrotach z krajami UE ogółem. W roku 2014 wartość wzajemnych obrotów handlowych przekroczyła 16,2 mld EUR, eksport do Włoch 7,3 mld EUR, zaś import z Włoch 8,9 mld EUR – saldo obrotów pozostało ujemne (ponad -1,58 mld EUR). W  2014r. dynamika polskiego eksportu do Włoch wzrosła o 10% w porównaniu z rokiem ubiegłym. W czasie kryzysu 2008-2009 miał miejsce spadek obrotów handlowych o 15% związany z zjawiskami kryzysowymi w gospodarce europejskiej. Począwszy od roku 2010 odnotowaliśmy odbudowę  polskiego eksportu do Włoch.  Natomiast w latach 2012-2013, wskutek dekoniunktury w Unii Europejskiej, nastąpił ponad 5% spadek dwustronnych obrotów handlowych. Polska jako partner handlowy Włoch od wielu lat zajmuje podobną pozycję: 10 miejsce wśród odbiorców towarów z 2,5% udziałem w całości eksportu (awans o jedną pozycję w stosunku do 2013 r.) oraz 12 pozycję pod względem importu z 2,0% udziałem (awans o dwie pozycje). Cechą charakterystyczną wymiany jest strukturalny deficyt handlowy związany z wysokim importem polskiej branży samochodowej oraz art. konsumpcyjnych pochodzenia przemysłowego i leków. Tradycyjnie, struktura wymiany towarowej polsko-włoskiej pozostaje bez zmian. Do najczęściej importowanych produktów należą: maszyny i urządzenia, środki transportu, metale i produkty metalurgiczne oraz wyroby chemiczne. Z kolei najczęściej eksportujemy środki transportu, wyroby spożywcze, napoje 
i tytoń, metale i produkty metalurgiczne oraz urządzenia elektryczne. Taka charakterystyka wymiany towarowej może być uzasadniona w dużym stopniu działalnością w Polsce największych włoskich producentów z branży samochodowej oraz metalurgicznej. Funkcjonowanie obu krajów w ramach jednolitego rynku UE, zawieszenie ograniczeń 
w swobodzie podejmowania pracy powoduje, że nie występują istotne bariery w rozwoju bilateralnych stosunków handlowych. 

7. Współpraca inwestycyjno-kapitałowa 
Włochy aktualnie zajmują wysokie 5 miejsce na liście największych inwestorów zagranicznych w Polsce. Wielkość zainwestowanego kapitału włoskiego na koniec 2013 roku  wyniosła ponad 9,2 miliardów Euro, a liczba  funkcjonujących w Polsce włoskich przedsiębiorców wyniosła szacunkowo ok.1 000. Włoscy przedsiębiorcy inwestują głównie w działalność produkcyjną 
w różnych sektorach (automotive, AGD, papierniczy, spożywczy, chemiczny, budowlany, mięsny) oraz w usługi. W roku 2013 nadal można było zaobserwować zainteresowanie sektorem energii odnawialnych, głównie inwestycjami w elektrownie wiatrowe, hydroelektrownie i produkcję biomasy. Duże zainteresowanie budził również gaz łupkowy oraz możliwości inwestycyjne w polskim sektorze energetycznym.
Na liście Największych Inwestorów Zagranicznych Polskiej Agencji Informacji i Inwestycji Zagranicznych znalazło się 78 firm włoskich. Wśród nich wyróżnić można między innymi takie firmy jak: Fiat Chrysler Automobiles – producenta samochodów, Brembo – producenta systemów hamulcowych, bank UniCredit, Ferrero – firmę działającą w branży spożywczej, Indesit – producenta sprzętu AGD, Mapei – producenta klejów  i produktów chemicznych dla budownictwa, Marcegaglia – firmę zajmującą się produkcją i sprzedażą artykułów metalowych, przeznaczonych do celów budowlanych czy Whirlpool – producenta sprzętu AGD. Ponad połowa wartości inwestycji przypada jednak na koncern Fiata i bank UniCredit. Ta pierwsza firma pod koniec ubiegłego roku zdecydowała o redukcji zatrudnienia w fabryce w Tychach o 1,5 tys. osób i przeniesieniu części produkcji do Włoch.  Pod koniec stycznia br. UniCredit sprzedał 23,9 mln akcji (9,1% udziałów w kapitale i głosach na jego WZ) o łącznej wartości 890 mln EUR, Banku Pekao i tym samym zmniejszyć udział w kapitale akcyjnym do 50,12%. 
W 2013r. bydgoski oddział GDDKiA podpisał w środę z włosko-polskim konsorcjum umowy na dokończenie budowy odcinków autostrady A1 Toruń - Stryków. W 2013r. przetarg na modernizację linii kolejowej od stacji Kraków Główny do krakowskiego lotniska wygrała włoska firma Astaldi, biorąca także udział w budowie drugiej linii metra warszawskiego. Włoski wykonawca – koncern Saipem – jest realizatorem gazoportu – terminala LNG 
w Świnoujściu. Ponadto, dużych inwestycji w ostatnim czasie dokonały m.in.: Roboplast (produkcja opakowań dla przemysłu spożywczego, wartość inwestycji ok. 1 mln euro). Spółka Brembo  (wartość inwestycji ok. 119 mln PLN). Na nieco mniejszą skalę inwestują w Polsce: hurtownia spożywcza Fattorie del Duca sp. z o.o., firma Sponcel Sp. z o.o. zadeklarowała uruchomienie zakładu produkującego gąbkę celulozową wykorzystywaną przez producentów artykułów gospodarstwa domowego (wartość inwestycji  50 mln zł do końca 2017 r., 35 miejsc pracy). Bieżąca wartość polskich bezpośrednich inwestycji zagranicznych we Włoszech na koniec 2013 roku wyniosła 32,5 mln EUR. Polskie firny inwestują we Włoszech głównie 
w sektorze farmaceutycznym, motoryzacji, budownictwie, handlu i w transporcie. 
Do tej pory, największą pod względem wartości (17 mln EUR) inwestycją była inwestycja dokonana przez polską firmę biotechnologiczną Bioton. W 2007 roku Bioton przejął udziały 
w spółkach Pharmatex Italia oraz Fisiopharma. Oprócz firmy Bioton, liczącymi się polskimi inwestorami na włoskim rynku są: grupa Impexmetal (100% udziałów w spółce FLT & Metals) oraz dwie spółki w branży spedycji i transporcie: PKP Pol-Rail oraz Est Cargo Trans. W 2010 r. grupa Boryszew nabyła najbardziej perspektywiczne spółki włoskiej grupy Maflow – jednego z największych producentów przewodów do klimatyzacji, wspomagania kierownicy oraz aktywnego zawieszenia dla przemysłu motoryzacyjnego. Polskie firmy są tez obecne na włoskim rynku eksportując (Oknoplast) oraz działając w oparciu o franczyzę (Inglot). Coraz więcej firm otwiera przedstawicielstwa (Clarena) i punkty dystrybucji (Fakro). Zgodnie 
z danymi Ministerstwa Gospodarki, polskie podmioty gospodarcze wykazują także duże zainteresowanie udziałem w przetargach we Włoszech. W 2012-2013 r. polskie firmy Newag, Pesa i Solaris wygrały przetargi na realizację zamówień w sektorze transportu.

8.	Polskie placówki ekonomiczno-handlowe
Wydział Promocji Handlu i Inwestycji Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie
via Olona 2, 00198 Rzym, Włochy
tel.:+0039 - 06 884 02 73, 0039- 06 854 81 89, 0039- 06-854 11 28
fax: +0039 06 855 33 91
e-mail: roma@trade.gov.pl
http://roma.trade.gov.pl/

Wydział Polityczno-Ekonomiczny Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Rzymie
Via Rubens 20, 00197 Rzym, Włochy
Centrala: +39 06.36204200 
Fax: +39 06.3217895;
e-mail: ambaroma@msz.gov.pl
http://rzym.msz.gov.pl/